Resmi Gazete Tarihi: 30.03.2004 Resmi Gazete Sayısı: 25418
TÜRKiYE BAROLAR BiRLiĞi ADLi YARDIM YÖNETMELiĞi
BiRiNCi BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Dayanak
Amaç
Madde 1 — Bu Yönetmeliğin amacı, 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 176-181 inci
maddeleri uyarınca, adli yardımla ilgili usul ve esasları düzenlemektir.
Adli yardımın amacı, bireylerin hak arama özgürlüklerinin önündeki engelleri asmak ve hak arama
özgürlüğünün kullanımında esitliği sağlamak üzere, avukatlık ücretini ve yargılama giderlerini karsılama olanağı
bulunmayanların avukatlık hizmetlerinden yararlandırılmasıdır.
Kapsam
Madde 2 — Bu Yönetmelik, 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 180 inci maddesi
uyarınca Türkiye Barolar Birliği hesabına aktarılan paraların, barolar arasında dağıtımı ve kullanılması ile adli
yardım bürosunun kurulusunu, görev ve yetkilerini, görevlendirilecek avukatların ve ücretlerinin belirlenmesini,
isleyisini ve denetimini kapsar.
Hukuki Dayanak
Madde 3 — Bu Yönetmelik 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 176-181 inci maddeleri
uyarınca düzenlenmistir
ĐKĐNCĐBÖLÜM
Genel Hükümler
Adli Yardım Bürosu ve Temsilcisi
Madde 4 — Her baro merkezinde, baro yönetim kurulu tarafından belirlenip görevlendirilecek, yeterli
sayıda avukattan olusan bir adli yardım bürosu kurulur. Baro yönetim kurulu ayrıca, baro merkezi dısında,
avukat sayısı besten fazla olan her yargı çevresinde bir avukatı, adli yardım bürosu temsilcisi olarak
görevlendirebilir. Gerektiğinde, yeteri kadar temsilci yardımcısı da görevlendirilir.
Adli yardım bürosu ve temsilcileri, 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanununda öngörülen
görevler ile baro yönetim kurullarının Avukatlık Kanunu ve Yönetmelikler çerçevesinde vereceği görevleri
yerine getirirler.
Adli yardım bürosu ve temsilcileri, islerini adli yardımdan sorumlu baro yönetim kurulu üyesinin
sorumluluğunda ve denetiminde yürütürler.
Adli yardım bürosu ve temsilcilerine, hizmetin yürütülebilmesi için adli yardım ödeneğinden karsılanmak
üzere yeterli mekan, büro donanımı ve personel sağlanır.
Barolar, avukat stajyerlerine, adli yardım bürosu ve temsilciliklerinde eğitim amacıyla geçici süreli
görevler verebilirler.
Adli Yardım Đstemi
Madde 5 — Adli yardım istemi, hizmetin görüleceği yer adli yardım bürosuna ve temsilciliklerine yapılır.
Basvurularda, adli yardım basvuru formu doldurulur ve adli yardım esas defterine kaydedilir.
Adli yardım bürosu ve temsilcilikleri, istem sahibinden gerekli bilgi ve belgeleri ister, istemin haklılığı
konusunda uygun bulacağı arastırmayı yapar, gerektiğinde karar verir. Bu arastırmada, kamu ve özel kurum ve
kurulusları, adli yardım bürosuna ve temsilciliklerine yardımcı olurlar.
Adli yardım isteminin reddi halinde istemde bulunan; tebliğden itibaren on gün içinde yazılı veya sözlü
olarak baro baskanına basvurabilir. Baro baskanı yedi gün içinde karar verir, bu karar kesindir. Süresinde karar
verilmediği taktirde talep ret edilmis sayılır.
Adli yardım görevi serbest çalısan avukatlara esitlik ilkesi esaslarına göre verilir.
Adli Yardımın Yapılısı
Madde 6 — a) Adli yardım isteminin kabulü halinde, durum bir tutanakla tespit edilir. Đstem sahibinden,
isin sonunda maddi bir yarar elde etmesi halinde, avukata ödenen para ile elde edilecek maddi yararın %5’ini
baroya ödeyeceğine; adli yardım isteminin haksız olduğunun sonradan anlasılması halinde, görevlendirilen
avukata ödenen ücretin iki katı ve yapılmıs masrafları yasal faizleri ile geri vereceğine iliskin taahhütname alınır.
Vekaletname masrafı adli yardım faslından ödenebilir.
Yargılama giderlerini karsılayamayacaklar için 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü
Muhakemeleri Kanununun 465-472 nci maddeleri gereğince adli müzaheret talebinde bulunulur. Bu talebin reddi
halinde ilgilisi, avukatlık ücreti dısındaki diğer yargılama giderlerini karsılamak durumundadır. Aksi halde, adli
yardım istemi reddedilebilir.
Ancak, yargılama giderlerinin karsılanamayacağının açıkça anlasılması ve adli yardım talebinde bulunanın
haklılığı açısından kesin veya kuvvetli bir kanı olusması halinde, adli yardım bürosunun veya adli yardım
temsilcisinin önerisi üzerine baro yönetim kurulu kararıyla adli yardım fonundan karsılanır.
Davanın reddi halinde iade olunacak harç, adli yardım fonuna aktarılır.
b) Adli yardım isteminin kabulüyle, gerekli is ve islemleri yapmak ve yürütmek üzere bir veya birkaç
avukat görevlendirilir. Görev yazısının bir örneği de istem sahibine verilir ve gerekli bilgi, belge ve vekaletname
ile birlikte görevlendirilen avukata basvurması istenir. Görevlendirilen avukat, görevlendirme yazısının, ise ve
ilgiliye ait bilgi, belge ve vekaletnamenin, adli müzaheret istemi reddedilmis ise is için zorunlu masraf avansının
kendisine ulasması ile avukatlık hizmetlerini yerine getirmek yükümlülüğü altına girer.
Görevlendirilen avukatın yükümlülüğü, istek sahibinin hizmetin görülebilmesi için gerekli belge ve bilgiler
ile avukatlık ücreti dısındaki zorunlu yargılama giderlerini vermemesi veya vekaletname vermekten kaçınması
ile sona erer. Görevlendirilen avukat, bu durumu gecikmeden, kendisini görevlendiren adli yardım bürosuna ya
da temsilciliğine bildirir.
c) Görevlendirmede, avukatların mesleki faaliyet alanlarına iliskin beyanları dikkate alınır.
d) Görevlendirilen avukat, bu isi yapmaktan haklı bir neden olmaksızın çekinmek isterse, görevin
kendisine bildirildiği tarihten itibaren on bes gün içinde, o isin tarifede belirlenen ücretini baroya ödeyerek
görevden çekilebilir.
e) Görevlendirilen avukat, 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu hükümlerine göre isi sonuna
kadar takip etmekle yükümlüdür. Bağlantı ve iliski bulunsa bile baska dava ve icra takipleri veya benzeri
hukuksal islemler, görev konusu is kapsamında kabul edilmez.
f) Adli yardım bürosu ve temsilcilikleri, görevlendirilen avukatın hizmeti yerine getirmesi ile ilgili
asamaları izler. Avukat, isin hangi asamasında olursa olsun, kendisinden istenen bilgi ve belgeleri vermek
zorundadır. Hizmetin sonunda da, bu konudaki raporunu ve hizmetin sona erdiğini gösterir belgeleri adli yardım
bürosuna ya da temsilciliğine iletir.
Ödenecek Ücret
Madde 7 — (Değisik birinci fıkra:R.G.-18/12/2008-27084) Adli yardımla görevlendirilen avukata,
görevlendirmeye konu is için asgari ücret tarifesinde gösterilen maktu ücretin üç katına kadarı baro yönetim
kurulu kararı ile pesin ödenir. Aynı ise birden fazla avukat görevlendirilemez. Ancak görevden çekilen avukatın
yerine görevlendirilen yeni avukata ayrıca ücret ödenir.
Ceza davalarında sahsi davacı ve müdahil vekiline, 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu
gereğince yapılacak hukuki yardımlar için avukatlık ücret tarifesinde belirlenen maktu ücret ödenir.
Yargıtayda görülecek durusmalı islerde ayrıca, Ankaraya gidis-gelis otobüs ücreti ödenir. Adli yardımdan
yararlananın veya vekilinin talebi halinde Ankara barosundan görevlendirilecek avukat aracılığı ile Yargıtaydaki
durusma takip edilebilir.
Tüm masraflar belgeye dayandırılır. Belgesiz ödeme yapılamaz.
Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi için, bu mahkemenin kendi adli yardım kuralları uygulanır. Bu
yönetmelik uyarınca ödeme yapılamaz.
(Mülga besinci fıkra:R.G.:20/10/2007-26676)
Adli Yardım Bürosunun Gelirleri
Madde 8 — Adli yardım bürosunun gelirleri sunlardır:
a) Türkiye Barolar Birliğinden baroya gönderilecek adli yardım ödeneği,
b) Kamu ve özel kurum ve kuruluslarından, il veya belediye bütçelerinden baroya yapılan yardımlar,
c) Bu amaçla yapılan her türlü bağıslar,
d) Adli yardım görevlerinden çekilen ve haklı neden olmaksızın hizmeti sonuçlandırmayan avukatlardan
geri alınan ücretler,
e) Taahhütname gereği ilgiliden alınan paralar,
f) Yardımdan yararlanan ilgili lehine ilamda belirlenen harca esas değerin %5’i .
Adli Yardım Bürosunun Giderleri
Madde 9 — Adli yardım bürosunun giderleri sunlardır:
a) Adli yardımla görevlendirilecek avukatlara ödenecek ücretler ve zorunlu yol giderleri, gerektiğinde
vekaletname, dava harç ve masrafları,
b) Büro personelinin ücretleri,
c) Büro donanımı, kırtasiye, kira ve diğer giderler.
Adli yardım paraları, münhasıran adli yardım hizmetlerinde kullanılır ve baro bütçesinin ayrı bölümlerinde
gösterilir. Bu bölümden kalan gelir fazlası, bir sonraki yılın aynı faslına aktarılır.
Adli Yardım Parasının Barolara Dağıtımı
Madde 10 — Türkiye Barolar Birliği, 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 180 inci
maddesi uyarınca tahsil edilen parayı bütçesinin adli yardım faslına aktararak, bankada açacağı ayrı bir hesapta
toplar. Bu hesapta toplanan paranın % 10 u Türkiye Barolar Birliğinin adli yardım giderleri ve adli yardım
dengeleme fonu için ayrılır, kalanı barolara gönderilir.
Her baroya (5) temel puan verilir. Verilen (5) temel puana;
a) Her (25) üye avukat için (1) puan,
b) Her (50 000) nüfus için (1) puan,
c) Kalkınmada öncelikli yöre barolarına (3) puan,
eklenerek adli yardım ödenek puanı saptanır.
Puanlamada 0.5’in altındaki küsuratlar dikkate alınmaz, bunu asan küsuratlar ise (1) puana tamamlanır.
Barolara gönderilecek adli yardım payı asağıdaki sekilde hesaplanır:
TBB toplam adli yardım parası X 0.90 X baro adli yardım ödenek puanı
Baro adli yardım ödeneği = ---------------------------------------------------
Tüm baroların adli yardım puanları toplamı
Yıl içinde barolara gönderilmis olan ödenekler, yıl sonunda barolara ayrı ayrı bildirilir.
Barolar, kendi paylarına düsen adli yardım ödeneğinin yıl içinde bitmesi halinde, adli yardım bürosunun
gerçeklesen harcamalarını, ödeneğin gerekçesini ve bekleyen isleri içeren rapor ile Türkiye Barolar Birliği adli
yardım dengeleme fonundan ek ödenek isteyebilirler. Türkiye Barolar Birliği yönetim kurulu tarafından, istemin
uygun bulunması halinde ek ödenek gönderilir. Barolara gönderilen ödenek yıl içinde kullanılmaz ise bir sonraki
yıla aktarılır.
Barolar her yılın sonunda adli yardım yıl sonu raporu düzenleyerek Türkiye Barolar Birliğine gönderirler.
Türkiye Barolar Birliğindeki kayıtlar ile bu raporlar esas alınarak hesap mutabakatları sağlanır.
Barolara tahsis edilen ödenek, dört taksit halinde ödenir. Barolar kendilerine tahsis edilen ilk ödemeden
sonra üçer aylık rapor düzenler ve Türkiye Barolar Birliğine gönderir.
Raporların Yönetmeliğe uygunluğu tespit edildikten sonra bir sonraki ödeme yapılır. Takip eden diğer
ödemelerde de aynı usul uygulanır.
Adli Yardım Bürolarının Denetimi
Madde 11 — Baro yönetim kurulu, adli yardım bürosu ve temsilciliklerinin çalısmalarını her zaman
denetleyebilir. Baro denetçileri ayrıca mali açıdan adli yardım bürosu ve temsilciliklerini de kapsayan
çalısmalarını, her 2 ayda bir düzenleyeceği raporla, baro yönetim kuruluna bildirir.
Yürürlükten Kaldırılan Hükümler
Madde 12 — 14/11/2001 tarih ve 24583 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Adli Yardım Yönetmeliği
yürürlükten kaldırılmıstır.
Yürürlük
Madde 13 — Bu Yönetmelik 10/3/2004 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 14 — Bu Yönetmelik hükümleri Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulu tarafından yürütülür.